Định mức nhà nước khác gì cách đội thợ tính giá

Trả lời ngắn: Định mức nhà nước là mức hao phí vật liệu, nhân công và máy do Bộ Xây dựng ban hành, lập cho công trình dùng vốn ngân sách nên phải kiểm toán được và có dự phòng an toàn. Đội thợ tư nhân không bị ràng buộc bởi nó: họ quay vòng cốp pha nhiều lần hơn, mua vật tư giá sỉ, và không mang chi phí văn phòng. Vì vậy một bảng dự toán lập đúng định mức thường cao hơn báo giá đội thợ khoảng 5–7%. Chênh trong khoảng đó là bình thường; chênh 15–20% mới là lúc phải hỏi bên rẻ hơn họ cắt ở đâu.

Định mức nhà nước là gì

Là bảng quy định để làm xong một đơn vị công việc thì tốn bao nhiêu vật liệu, bao nhiêu công thợ, bao nhiêu ca máy. Ví dụ: xây một mét khối tường gạch ống cần bao nhiêu viên gạch, bao nhiêu mét khối vữa, bao nhiêu công.

Bộ định mức đang có hiệu lực là Thông tư 38/2026/TT-BXD, thay cho bộ trước đó. Chi phí chung và thu nhập chịu thuế tính trước áp theo tỷ lệ quy định hiện hành của Bộ Xây dựng.

Bảng này bắt buộc với công trình vốn nhà nước, và không bắt buộc với nhà ở tư nhân. Nhưng nó vẫn là mốc tham chiếu duy nhất có căn cứ pháp lý mà chủ nhà có thể dựa vào để biết một báo giá có hợp lý hay không.

Vì sao định mức thường cao hơn thực tế

Nó được lập để kiểm toán được, không phải để tối ưu. Công trình vốn ngân sách phải giải trình từng đồng. Định mức vì thế lấy mức hao phí bình quân có dự phòng, không lấy mức của đội làm giỏi nhất.

Nó tính cả phần việc phụ trợ. Một "công" trong định mức không phải là năng suất thuần của người thợ chính. Nó gộp cả trộn vữa, vận chuyển vật liệu trong công trường, bắc giàn giáo, dọn dẹp — những việc mà khi nhìn một thợ trát đang làm thì không thấy. Đây là lý do khiến định mức nhìn qua tưởng như năng suất rất thấp.

Nó không giả định điều kiện thuận lợi. Đội thợ làm liên tục nhiều căn cùng kiểu trong một khu sẽ nhanh hơn hẳn mức bình quân.

Bốn chỗ đội thợ thật sự rẻ hơn

1. Quay vòng cốp pha. Định mức giả định số lần dùng lại nhất định. Đội làm nhiều dùng lại nhiều hơn. Gỗ cốp pha chiếm tỷ trọng đáng kể trong phần thô nên khoản này không nhỏ. 2. Giá mua vật tư. Mua sỉ theo khối lượng lớn, mua thẳng từ nhà máy, rẻ hơn giá lẻ 5–10%. 3. Không có bộ máy. Không văn phòng, không kế toán, không bảo hiểm, thuế khoán. 4. Hao hụt thấp hơn. Đội quen tay cắt thép, cắt gạch ít bỏ hơn định mức.

Bốn chỗ này đều là tiết kiệm thật, không phải cắt xén chất lượng.

Ba chỗ giá rẻ là do cắt xén

Khác hẳn nhóm trên, và đây là chỗ chủ nhà cần soi:

- Hạ mác bê tông so với thiết kế. - Giảm thép — thay đổi đường kính hoặc khoảng cách đai so với bản vẽ kết cấu. - Thu hẹp phạm vi ngầm — báo giá không nói rõ có gồm vận thăng, bể tự hoại, chống thấm hay không, rồi tính thêm sau khi đã ký.

Hai cái đầu không nhìn thấy được sau khi đổ bê tông. Đó là lý do bản vẽ kết cấu và việc giám sát nghiệm thu thép trước khi đổ quan trọng hơn việc mặc cả giá.

Đọc con số chênh lệch thế nào

Trước khi so, phải chắc hai báo giá cùng mẫu số diện tích và cùng phạm vi gói. Nếu khác, con số chênh không có nghĩa gì.

ALN dùng định mức nhà nước để làm gì

Bảng dự toán ALN lập cho chủ nhà chạy theo định mức nhà nước, cộng chi phí chung và thu nhập chịu thuế tính trước theo quy định. Kết quả vì vậy phản ánh chi phí của một đơn vị có bộ máy quản lý — nằm ở cận trên hợp lý của thị trường, không phải mức rẻ nhất.

Đây là chủ đích. Một con số ở cận trên có căn cứ pháp lý thì dùng để đối chiếu báo giá được; một con số ở mức rẻ nhất thì không, vì mọi báo giá đều sẽ cao hơn nó và chủ nhà không rút ra được kết luận gì.

Bảng này là dự toán sơ bộ, sai số ước tính ±15%, dùng để đối chiếu báo giá, không dùng để ký hợp đồng.

Xem thêm

• Diện tích quy đổi là gì, và vì sao hai báo giá chênh nhau cả trăm triệu
• Gói phần thô, gói nhân công, gói trọn gói: mỗi loại gồm những gì

---

Cập nhật

• 09/2026 — Bài viết lần đầu. Căn cứ: Thông tư 38/2026/TT-BXD (định mức xây dựng).

---

Bài viết thuộc chuyên mục thuật ngữ xây dựng của ALN — nhà thầu tư vấn thiết kế nhà ở. ALN trực tiếp rà soát năng lực kiến trúc sư và hồ sơ thiết kế được thẩm tra trước khi bàn giao cho chủ nhà.