Nhận vật tư tại công trình: kiểm cát, đá, xi măng, thép, gạch thế nào khi cửa hàng giao?

Nhiều gia đình chọn hình thức khoán nhân công: đội thợ lo công, chủ nhà tự mua vật tư. Cách này giúp chủ nhà chủ động chọn chủng loại và giá, nhưng đi kèm một việc mới — nhận hàng.

Xe cát tới lúc 6 giờ sáng, tài xế đưa phiếu ký rồi đổ xuống. Ít ai leo lên đo thùng xe. Một xe thiếu vài phần mười khối nhìn không thấy, nhưng cộng cả công trình có thể thành một khoản đáng kể.

Bài này không nhằm nghi ngờ cửa hàng. Phần lớn cửa hàng làm ăn đàng hoàng. Kiểm khi nhận đơn giản là thói quen tốt, giúp hai bên rõ ràng ngay từ đầu.

Nguyên tắc chung khi nhận hàng

1. Có mặt hoặc nhờ người tin cậy nhận. Nếu đội thợ nhận giúp, thống nhất trước họ sẽ đếm và chụp lại phiếu. 2. Đo, đếm trước khi ký. Ghi số thực nhận lên phiếu nếu khác số trên phiếu, rồi mới ký. 3. Chụp phiếu giao hàng. Phiếu ghi loại hàng, số lượng, ngày giờ, biển số xe. Lưu lại để đối chiếu với hóa đơn cuối tháng. 4. Biết mình đặt bao nhiêu. Giữ một bản ghi đơn đặt hàng để so với phiếu giao.

Cát, đá: đo lòng thùng xe

Cát, đá tính theo mét khối (m³). Cách kiểm phổ biến là đo lòng thùng xe trước khi đổ:

• Đo chiều dài, chiều rộng bên trong thùng.
• Đo chiều cao từ đáy thùng tới mặt cát (nếu cát gạt bằng). Nếu cát vun ngọn hoặc lõm, lấy chiều cao trung bình.
• Thể tích ≈ dài × rộng × cao.

Ví dụ thùng xe dài 3,2 m, rộng 2,0 m, cát cao trung bình 0,8 m → khoảng 5,1 m³.

Nên thống nhất trước với cửa hàng về cách đo: đo trên xe hay đo đống sau khi đổ. Cát ướt và cát khô, cát vừa đổ và cát đã lèn chặt cho số đo khác nhau. Thống nhất từ đầu thì không phải tranh luận mỗi chuyến.

Nhìn thêm: cát xây tô không lẫn nhiều bùn, rác, vỏ sò; đá đúng cỡ đã đặt (đá 1×2 cho bê tông, đá 4×6 cho lót móng).

Xi măng: đếm bao, xem ngày sản xuất

• Đếm số bao, đối chiếu phiếu.
• Xem ngày sản xuất in trên bao. Xi măng để lâu dễ hút ẩm, giảm chất lượng.
• Bóp thử vài bao: bột tơi, không vón cục cứng.
• Bao không rách, không ướt.

Cất giữ: kê cao khỏi nền bằng ván hoặc pallet, cách tường, có bạt che mưa. Dùng bao nhập trước trước.

Thép: đếm cây theo từng đường kính

Thép là vật tư giá trị lớn nhất phần thô, nên đáng kiểm kỹ nhất.

• Đếm số cây theo từng đường kính (phi 6, 8, 10, 12, 16, 18…), đối chiếu đơn đặt.
• Xem ký hiệu dập nổi trên thân cây thép: thường có tên nhà sản xuất, mác thép và đường kính. Đối chiếu với loại đã đặt.
• Thép cuộn (phi 6, phi 8) tính theo kg: hỏi cửa hàng cân ở đâu, có phiếu cân không.
• Cây thép không gỉ bong vảy nặng, không cong vênh nhiều.

Nếu muốn đối chiếu trọng lượng, có thể hỏi bảng trọng lượng trên mét dài của nhà sản xuất — mỗi đường kính có trọng lượng gần như cố định.

Cất giữ: kê cao khỏi đất, có che mưa, xếp riêng từng loại để thợ lấy đúng.

Gạch: đếm kiện, xem độ đồng đều

• Gạch thường giao theo kiện hoặc theo xe với số viên ghi trên phiếu. Đếm số kiện, ước số viên mỗi kiện.
• Rút ngẫu nhiên vài viên: kích thước đồng đều, ít nứt, ít cong vênh, gõ nghe đanh.
• Tỷ lệ gạch vỡ khi giao nên thống nhất trước với cửa hàng.

Bê tông tươi: kiểm phiếu từng xe

Nếu đổ bê tông tươi, mỗi xe bồn mang một phiếu giao hàng ghi:

• Mác bê tông (cường độ) đã đặt.
• Khối lượng của xe.
• Giờ xuất trạm.

Nên làm: giữ hoặc chụp lại mọi phiếu; cộng tổng khối lượng các xe; xem giờ xuất trạm so với giờ tới (bê tông chở quá lâu có thể ảnh hưởng chất lượng). Nhiều trạm có thể lấy mẫu thử độ sụt hoặc đúc mẫu tại chỗ nếu được yêu cầu trước.

Đặt hàng vừa đủ cho mốc tới

Một điều chủ nhà hay gặp là không biết mốc tới cần bao nhiêu: đặt thiếu thì đội thợ phải chờ, đặt thừa thì vật tư nằm phơi mưa nắng.

Khối lượng vật tư ước tính từ dự toán theo từng tầng giúp chủ nhà biết trước con số để đặt hàng. Khi cửa hàng giao, đối chiếu luôn với con số đó.

Trong Gói Quản lý Thi công của ALN, khối "Chuẩn bị cho mốc tới" cộng sẵn tổng cát, đá, xi măng, thép, gạch của mốc sắp làm (khi đã có dự toán theo tầng), kèm hướng dẫn cách kiểm khi nhận. Gói là công cụ để chủ nhà tự theo dõi — không thay thế công tác giám sát thi công. Xem tại Gói Quản lý Thi công.

Muốn biết tổng chi phí phần thô trước khi bắt đầu, anh/chị có thể dùng bảng dự toán xây nhà — đã có bài hướng dẫn cách dùng bảng dự toán online.

Câu hỏi thường gặp

Đo khối cát trên xe thế nào cho đúng?

Đo chiều dài, chiều rộng bên trong thùng xe và chiều cao trung bình của lớp cát, rồi nhân ba số với nhau. Nên thống nhất trước với cửa hàng là đo trên xe hay đo sau khi đổ để không tranh luận mỗi chuyến.

Làm sao biết thép giao đúng loại đã đặt?

Đếm số cây theo từng đường kính và xem ký hiệu dập nổi trên thân cây thép — thường có tên nhà sản xuất, mác thép và đường kính. Đối chiếu với đơn đặt hàng trước khi ký nhận.

Xi măng để bao lâu thì không nên dùng?

Xi măng hút ẩm theo thời gian. Nên xem ngày sản xuất trên bao, dùng bao nhập trước trước, cất nơi khô ráo kê cao khỏi nền. Bao đã vón cục cứng thì không nên dùng cho kết cấu.

Đội thợ nhận hàng giúp có được không?

Được, nếu hai bên thống nhất trước: đội thợ đếm, đo theo cách đã nói và chụp phiếu giao gửi chủ nhà. Chủ nhà nên ký phiếu sau khi đã xem số thực nhận.

Phiếu bê tông tươi cần xem những gì?

Mác bê tông, khối lượng của xe và giờ xuất trạm. Giữ lại tất cả phiếu để cộng tổng khối lượng và đối chiếu với hóa đơn.

---

Đo, đếm trước khi ký là việc nhỏ, làm đều đặn từ chuyến đầu tiên thì cả chủ nhà lẫn cửa hàng đều yên tâm.